Sınıflandırma, canlıların benzerlik ve akrabalık derecelerine göre gruplandırılmasıdır.

Günümüzde canlılar aleminin bilimsel olarak isimlendirilmesi ve sınıflandırılması kıstası ilk kez Carl Von Linneausnun kullanmış olduğu sisteme dayanmaktadır. Linneaus sisteminde her grup kendinden daha alt basamaklarda olan alt grupları içerir.

Sınıflandırmada kullanılan basamaklara Takson Basamakları denmektedir. (Taxon=Sınıf ve Taxonomy=Sınıflandırma) En çok kullanılan Takson Basamakları şunlardır.

 Kingdom Alem Animalia
Phylum Şube Chordata
Subphylum Alt Şube Vertebrata
Class Sınıf Actinopterygii
Order Takım Perciformes
Suborder Alt Takım Labroidei
Family Aile Cichlidae
Genus Cins Astronotus
Species Tür Astronotus ocellatus

Bunlar dışında sub, sup ve infra gibi ön ekler ile ara basamaklar da oluşturulur. Örneğin yukarıdaki örnekte son basamak Tür (Species) olarak gözükmektedir. Ancak gerekli durumda Subspecies (Alttür) basamağı da devreye girebilir. En alt basamak genel olarak Tür (Species) olmakla beraber Alttür (Subspecies), Varyete (Variante), Form gibi daha özel takson basamakları da kullanılabilmektedir.

  Yukarıdaki Astronotus ocellatus örneğini biraz daha geliştirirsek şu sonuca ulaşırız.



Astronotus ocellatus (Oscar Fish)


Domain Eukaria
Kingdom Animalia
Phylum Chordata
Subphylum Vertebrata
Superclass Gnathostomata
Class Actinopterygii
Subclass Neopterygii
Infraclass Teleostei
Superorder Acanthopterygii
Order Perciformes
Suborder Labroidei
Family Cichlidae
Genus Astronotus
Species Astronotus ocellatus


Bir örnek daha verelim. Bildiğimiz Ev Sineği (Musca domestica domestica) Bilimsel Sınıflandırmada nerelerde yer alıyormuş bakalım.

 

Musca domestica domestica


Domain Eukaria
Kingdom Animalia
Phylum Arthropoda
Subphylum Hexapoda
Class Insecta
Subclass Pterygota
Superorder Neoptera
Order Diptera
Suborder Brachycera
Infraorder Muscomorpha
Family Muscidae
Subfamily Muscinae
Tribe Muscini
Genus Musca
Species Musca domestica
Subspecies Musca domestica domestica


Sınıflandırmada kullanılan Takson Basamakları çeşitli sınıflandırma yöntemlerine göre de değişiklik göstermekle beraber genel olarak birbiri ile paralel gider. En son kabul edilmiş sınıflandırma yöntemi, Carl Woesein 1990da yapmış olduğu sınıflandırmadır. Buna göre Kingdomdan (Alem) daha üst bir Takson Basamağı olan Domain ortaya çıkmıştır. Carl Woesein yaptığı bu sınıflandırmaya göre canlılar 3 Domain altında toplanmışlardır. Bu 3 Domain altında da 6 Kingdom (Alem) kabul edilmiştir.

Domainler ve Kingdomlar:

1 - Eukaria
- Plantae
- Protista
- Fungi
- Animalia
2 - Archaea
- Archaebacteria
3 - Bacteria
- Eubacteria

Takson Basamaklarına isim verilmesi, Cins İsmine (Genus) bazı ekler eklenmesi şeklinde gerçekleştirilir. Buna göre yukarıdaki Ev Sineği örneğinde Cins ismi "Musca", Tribe "Muscini", Subfamily "Muscinae" ve Family "Muscidae" olmuştur. Bu ekler Hayvanlar Alemi dışındaki Alemlerde biraz daha değişiklikler gösterir.

 Takson Takson (Tr) Hayvanlar Bitkiler
Phylum (Division) Şube   phyta
Subphylum Alt Şube   phytina
Class Sınıf   opsida
Subclass Alt Sınıf   idae
Order Takım   ales
Suborder Alt Takım   ineae
Superfamily Üst Aile oidea acea
Family Aile idae aceae
Subfamily Alt Aile inae oideae
Tribe Kabile ini eae
Subtribe Alt Kabile ina inae
Genus Cins     


TAKSON BASAMAKLARI VE TÜRKÇE KARŞILIKLARI

İngilizce Türkçe Latince
Domain (1) - -
Kingdom (2) Alem Regnum

Phylum (3) Şube Phylum
Class Sınıf Classis
Section Kısım Sectio
Cohort Cohort Cohort
Order Takım Ordo
Family Aile Familia
Tribe (4) Tribe Tribus
Genus Cins Genus
Species Tür Species
Variety (5) Varyete Varietas
Form Form Forma

(1) Domain, 1990da Carl Woese tarafından ortaya atılan sınıflandırmaya göre en üst takson basamağıdır.
(2) Kingdom, İngilizce Kingdom Krallık manasında bir kelimedir. Türkçemize bu takson basamağı Alem olarak alınmıştır. Latince ise Regnum olarak isimlendirilir.
(3) Phylum, Animalia Kingdomında (Hayvanlar Alemi) kullanılan, Şube manasında bir takson basamağıdır. Plantae Kingdomında (Bitkiler Alemi) ise Phyllum (Şube) yerine Division kullanılır.
(4) Tribe Sınıflandırmada Subfamily (Alt Aile) ve Genus (Cins) arasında yer alan bir basamaktır. Türkçeye "Aşiret", "Oymak" ya da "Kabile" olarak çevrilebilir.
(5) Variety, Alt Türden daha az çeşitlilik gösteren canlıların sınıflandırılmasında kullanılan takson basamağıdır.



Kaynaklar:

- http://biodiversity.georgetown.edu/files/informationfile.cfm?title=classification
- http://www.crescentbloom.com/I/G/A/220.htm
- http://www.biltek.tubitak.gov.tr
- http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/index.html
- http://sn2000.taxonomy.nl/